KAPARİ NASIL YETİŞTİRİLİR?

 

Kapari doğada çoğalmasını, karıncalara, kuşlara ve toprak mikroorganizmalarına borçlu.Çünkü kapari bitkisinin tohumunda çimlenme engeli var.Bu çimlenme engelini, karıncalar ortadan kaldırıyor.Tohumun çevresinde mantarımsı zar, karınca asidince etkileniyor ve böylece çimlenme kendiliğinden oluşuyor.Karınca, kapariyi kışlık yiyecek olarak taşırken ağzından düşürünce çimlenme başlıyor.

Doğada tohumla kapari bahçesi tesisi biraz risk taşıyor.Bu nedenle uzmanlar, daha ziyade fidan dikimini öneriyorlar üreticilere.Uzmanlar fidanları sizin için yetiştiriyorlar.

Kaparinin kökleri, toprağın derinliklerine inerek ve toprak altında yatay biçimde metrelerce yayılarak dolgu toprağı örtebilme özelliğine sahip.Bu özelliği nedeniyle uzmanların önerisi, özellikle eğilimli arazilerinizde, dere boyundaki tarlalarınızda kapari yetiştiriciliği yapabileceğiz doğrultusunda.Böylelikle toprak kaybının önüne de geçebilirsiniz.Kıraç, tarıma elverişli olmayan arazileri değerlendirmek için kapari, ideal bir bitki.

Özellikle güneye bakan yamaçlarda...

Kaparinin yetiştirilmesi kolay ve diğer türlere göre oldukça masrafsız.Kapari bitkisinin tarım ve tarım dışı alanlarda yetiştirilmesi önemli bir avantaj.Bu avantajdan siz de yararlanmak istiyorsanız , işte size kapari yetiştiriciliğine ilişkin ipuçları.Kapari bitkisinin arazinin bütününde kapama bahçe olarak ve özellikle tarım dışı arazilerde yetiştirilebileceği gibi tütün, bağ, badem ağacı aralarında, tarımsal-ormancılık amaçlı kurulan kızılçam ve fıstıkçamı ormanlarında da yetiştirilebileceğini söylüyor uzmanlar ancak bitkinin çeçeklenebilmesi için ışığa ihtiyaç duyduğunu da unutmamalısınız.

 

 

A)    DİKİM

Öncelikle dikim yapılacak arazide sonbaharda derin sürüm yapılmalı.

 

Tarım alanlarında kültür bitkisi olarak yetiştirilecek kapari fidanları, kasım-aralık-ocak-şubat yöre şartlarına göre mart ayında fidanlıklardan dikim sahasına sevk edilir.Yurdumuzda erken ilkbaharda tarlaya dikilen kaparinin tutma oranının daha yüksek olduğu görülmüştür.Dikim zamanı olarak toprağın tavda olduğu zaman tercih edilmeli.

Dikim mesafesi, kıraç ve eğilimli arazilerde 2x2 olmalı.(her çukura 1 ile 4 fidan dikilebilir)

 

FİDAN DİKİMİ TARİFİ (Her çukura 2 fidan)

 

            1-ZENGİN TOPRAK HAZIRLANMASI:

                        a)- 1 el arabası  iyi yanmış yanmış ve topaksız hayvan gübresi.

                        b)- 1 el arabası  ince sıva kumu.

                        c)- 5 el arabası  tarla toprağı.

                                   Hayvan gübresi ve ince sıva kumları arazinin değişik bölgelerine öbek şeklinde dökülür.Buradaki amaç dikim işçilerinin bu malzemeye daha kolay ulaşmasını sağlamaktır.Dikim yapılırken yukardaki oranlardaki malzemeler harman yapılır ve zengin toprak olarak dikimde kullanılacaktır.

 

            2-DİKİM:

a)- 2 x 2 metre arayla yaklaşık 40 x 40 x 40 ebatlarında çukur kazılır.(Resim 1)

(Resim 1) 

 

                        b)-Kazılan çukurun dibine hazırlanan zengin topraktan 1 kürek atılır.(Resim-2)

(Resim 2)

 

                        c)-Toprak seviyesinden yaklaşık 5-10 cm aşağıda olmak kaydı ile çukurun karşılıklı iki kenarına 2 adet fidan dikkatlice  dik olarak konur.(Resim 3 ve 4 )

(Resim 3)

 

(Resim 4)

 

                        d)-Fidanların üzeri hazırlanan zengin toprakla tamamen örtülür ve sulama için etrafı çanak şeklinde açılır.(Resim 5 ve 6)

(Resim 5)

 

(Resim 6)

 

 

                        e-) Çanak şeklinde hazırlanan havuzun içersine 1 kova can suyu dökülür.(Resim 7)

 

(Resim 7)

 

                        f)-Can suyu döküldükten hemen sonra suyun üzerine 2-3 avuç zengin toprak serpiştirilir.(Resim 8)

(Resim 8)

 

                        g)-Son olarak fidan dikilen çanağın tam ortasına 1 adet tahta çubuk dikilir.

Böylece fidan dikim işlemi tamamlanmış olmaktadır.(Resim 9)

(Resim 9)

 

 

B)    BAKIM

Fidanların ilk yıl gelişim şöyle:

Kapari fidanları ilk yıl 1 metreye kadar sürgün veriyor.Mayıs ayından itibaren 10-15 adet çiçek tomurcuğu görülebiliyor.Kasım ayından itibaren de yapraklarını dökmeye başlıyor.

Fidanların bakımı için fazla yorulmanıza gerek yok.Ot alma, ilaçlama ve kuruyan kısımların budanması gibi bakım işleri yapılıyor, o kadar.

     

 

 

 

 

 

a)      Sulama

İlk yıl fidanlara yaz aylarının çok kurak gitmesi halinde su verilmelidir.

Bitkilerin aşırı sulanmasından, sulama yapılırken suyun gövdeye temasından kaçınılmalıdır.

b) Budama

Ürün  hasat edildikten sonra sonbaharda sürgünler, altında 3-5 cm pay bırakılarak budanmalı ve sahadan uzaklaştırılmalı.Böylece fidanlar, her yıl toprak yüzeyinden yeni sürgünler vererek daha canlı çıkacaktır.

Dalları kuvvetlendirmek için gözlerin sürmesinden yaklaşık 30-40 gün sonra budama yapılırsa daha iyi sonuç elde etmek mümkün.İspanyol’lar “yeşil budama” denilen bu yöntemi tercih ediyorlar daha çok.Dallar budamadan sonra, önce dik büyümeye başlıyor.Daha sonra eğilerek toprakla temas edip uzamaya devam ediyor.

b) Gübreleme

Bitkinin aşırı gübrelenmesinden kaçınılmalı.Ancak toprağın orta derinlikte sürülerek analiz sonucuna göre hektara 400 kg. süfer fosfat, 100-150 kg. potasyum klorür, 100 kg. amonyum sülfattan oluşan taban gübresi verilmesi, fidanın gelişimini hızlandırıyor ve verimini arttırıyor.Ancak bizim önerimiz hayvan gübresi kullanılması.

d) Hastalık ve Zararları

Eldeki bilgiler İspanya ve İtalya’ da yapılan araştırma sonuçlarına dayanıyor.Türkiye’ de henüz bu konuda-kültüre alınması çok yeni olduğu için olsa gerek-yeterli araştırma yapılmamış.

Bitkinizde eğer aşağıdaki belirtiler baş göstermişse zarar görmüş kısımların kesilerek sahadan uzaklaştırılması gerekiyor.

·    Bitkinin odun kısımlarında derin galeriler açılır, zamanla derinleşir.

·        Yaprakların rengi solar, incelir.

·        Sürgünler kısalır.

·        Bitki yavaş yavaş zayıflar, verim düşer

·        Daha ağır durumlarda bitki ölür.

Böyle durumlarda bitkiyi sökerek imha etmeniz gerekiyor.Yoksa bitkinize musallat olan böcek, diğer köklerinde başına dert olabilir.

 

C)    TOMURCUKLARIN TOPLANMASI

Kültür ortamında yetiştirilen kaparilerden ikinci ve üçüncü yıldan itibaren tomurcuk elde ediliyor.Ancak bitki tam verime yöreye göre değişmek kaydı ile dördüncü yıldan itibaren ulaşıyor ve bitki başına 8-10 kg sadece tomurcuk ürünü alınabilir.Karpuzcuk, dal ve çiçekle beraber 15 kg civarında toplam ürün alınabilir.

Doğal ortamda yetişen kapari köklerinden bir kişi günde 10.kg tomurcuk toplayabiliyor.Kültür alanında ise 30.kg a kadar çıkabiliyor.

Bir bitkiden en sıcak günlerde en sık periyotta olmak kaydı ile 1 ile 7 gün aralıkla tomurcuk toplanabiliyor. Hasat süresi uzun,Mayıs-Ekim ayları arasında değişik periyotlarda hasat  ediliyor.En sıcak günlerde, en yüksek verim ve en sık toplama periyodu uygulanıyor.

Bir uyarı:Toplama sıklığının çevre şartlarına ve gelişme seyrine göre belirlenmesi gerekiyor.

Tomurcuklar toplanırken bitkinin dikenli olması biraz rahatsızlık verebilir.Tomurcuğun ucundan tutularak çekilmemesi konusunda uyarıyor uzmanlar.Çünkü bu durumda tomurcuğun ucunda çöpü kalıyor ki; bu da daha sonraki işçilik maliyetini arttırıyor.

“Toplanması gereken tomurcuklar, bağlı olduğu saptan bükülerek alınması gerekiyor.

Tomurcukların sabah ve akşam serinliğinde toplanması daha uygun.

 

 

D)SAKLAMA

Toplanan çiçek tomurcukları, 5mm.altı/5-7mm./7-9mm./9-11mm./11-13mm olmak üzere beş gruba ayrılıp %20 lik tuzlu suda ya da bir kat tomurcuk şeklinde katlanarak muhafaza edilir.Tomurcuklar bu şekilde salamurada bir yıl bekledikten sonra satılabilmekte.

Suyun çok temiz olması, aranan ilk şart.Dinlenen tuzlu su, üzerindeki köpük alınıp dibinde biriken tortuyu bulandırmadan başka bir kaba aktarılmalı.Kapari tomurcukları, bu şekilde hazırlanan suya yatırılmalı ve tamamen ıslanmaları sağlanmalı.

İtalya’da yaygın olan sistemle toplanan tomurcuklar, plastik kaplarda veya tahta fıçılarda üzerine %15-20 deniz suyu ilave edilerek saklanıyor.Salamurada tomurcukların 7-8 gün kalması gerekiyor.Daha sonra salamuradan çıkarılan tomurcuklar, bir veya iki defa aynı işleme tabii tutuluyor.20 gün süren bu işlemler sırasında tomurcuklar sık sık karıştırılıyor.

İspanya’daki uygulama daha farklı.Tomurcuklar büyüklüğüne göre iki veya iç gruba ayrıldıktan sonra plastik  kaplardaki salamuraya alınır.Sıkıca kapatılan kaplar 20-30 gün güneşte bırakılır.Ürün satılıncaya kadar yaklaşık 3-5 ay salamurada kalabilir.

Kapari çiçek tomurcuğu , ham olarak tüketilmez.Çünkü tomurcuklarda %0.3 kadar gluko kaparinden kaynaklanan bir acılık vardır.Salamuradan muhafaza edilmesiyle bu acılık azalır.

 

Uluslarası Piyasalarda Kullanılan Kapari İsim ve Boy standartları:

 

CAPERS

NONPAREILLE ø0-7 mm	SURFINES ø7-8 mm	CAPUCINES ø8-9 mm	CAPOTES ø9-11 mm	FINES ø11-13 mm	GRUESAS ø>=13 mm